- Advertisement -spot_img
Sunday, June 13, 2021
Homeविचारकानुन फराकिलो, कार्यान्वयन साँघुरो

कानुन फराकिलो, कार्यान्वयन साँघुरो

- Advertisement -spot_img

हरेक वर्ष मार्च ८ तारिकका दिन अन्तर्राष्ट्रिय महिला श्रमिक दिवस मनाउने गरिन्छ । अन्तर्राष्ट्रिय महिला श्रमिक दिवसको एक शताब्दी पूरा हुनै लाग्दा महिला श्रमिकका समस्या खासै परिवर्तन हुन सकेका छैनन् ।
नेपालमा महिला श्रमिकका विषयमा कानुन बनेपनि कार्यान्वयनमा समस्या देखिएको छ । विगतदेखि नै महिला र पुरूषको समान काममा समान सहभागिता हुन सकेको छैन् ।
संघीय व्यवस्थासँगै महिला श्रमिकका कुरा कानुनमा फराकिलो रूपमा उल्लेख भएको छ तर व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्न भने सकस नै हुने गरेको छ । महिलालाई काममा लगाउने मालिकदेखि कानुन कार्यान्वयन गराउने राज्य गम्भीर हुन नसक्दा महिला श्रमिकले वर्षौदेखि समस्या झेल्नुपरेको छ ।
मार्च ८ मा महिला श्रमिकका कुरा बहसमा आउने गरेपनि विस्तारै भुल्ने गरिएको छ । महिला रोकिए संसार रोकिन्छ भनिन्छ तर महिला अधिकारका कुरा व्यवहारमा कार्यान्वयन हुन सकिरहेको छैन् ।
महिला श्रमिकको समस्या पहिचान गरी उनीहरूको अधिकार रक्षाका लागि के हुन सक्छ ? महिलामा श्रमिकमा के समस्या छन् होला ? लगायतका विषयमा सरोकारवालाहरूसँग प्रदेश टुडेको नियमित स्तम्भ राउण्ड टेबलमा कुराकानी गरेका छौं ।


शुष्मा गिरी
महिला अधिकारकर्मी

महिला कामदारका कानुन अत्यन्तै बलिया छन् तर व्यवहारिक रूपमा कार्यान्वयन गर्न सकिरहेको छैन् । नेपालको संविधान २०७२ दक्षिण एसियाकै राम्रो संविधान हो । किने भने महिलाको पक्षमा बलिया कानुन निर्माण भएका छन् ।
मुलुकी ऐनलाई विस्थापित गर्ने गरेर देवानी संहिता लागू भएपछि महिलाका पक्षमा राम्रो कुराहरू आएको छ तर कुरा काहाँनेर हो भने ति ऐन कानुन बने व्यवहारिक रूपमा अक्षरशः कार्यान्वयन नभएको पाइन्छ ।
महिलाहरू अझै पनि असुरक्षित छन् कार्यस्थलमा । केही अधिकार प्राप्त नभएको पनि होइन्, केही अधिकार कार्यान्वयन पनि भएका छन् ।
तर अधिकांश महिला अधिकार, महिला श्रमिकका कुरा व्यवहारमा कार्यान्वयन हुन सकेको छैन् । हामीले महिला श्रमिकका विषयमा विभिन्न सचेतनामूलक कामहरू गरेका छौँ ।
राज्यलाई झक्झक्याउने किसिमका काम गरेका छौँ, तर अझै धेरै महिलाले पुरूषसरह समान कामको समान ज्याला पाउन सकिरहेका छैन् ।
पहिलेको तुलनामा केही सुधार आएको छ तर सोचेजस्तो उल्लेख्य रूपमा महिला श्रमिकले ज्याला पाउन सकिरहेका छैनन् । अन्तर्राष्ट्रिय महिला श्रमिक दिवस मनाइरहदा महिला श्रमिकका सवाललाई प्राथमिकताका साथ उठाउने गरेका छौँ, तर हामीले उठाउने मुद्दाहरू सहरकेन्द्रित भएकी भन्ने पनि चर्चा हुने गरेको पाइन्छ ।
हामीले अब सहर भन्दा गाउँ केन्द्रित बनाएका ति कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउने प्रयास गरिरहेका छौँ । महिलाको सचेतना वृद्धि गर्न सक्यौँ भने श्रममा महिला ठगिन पाउँदैनन् भन्ने हो ।
किनभने अधिकांश महिलाहरू आफू समस्यामा भएपनि मनभित्रै समस्यालाई लुकाएर राख्ने गरेको पाइन्छ । ति महिलाहरूले आफ्ना समस्याहरूलाई निर्धक्क रूपमा राख्न सक्ने बनाउनका लागि हामीजस्तै महिला अधिकारका क्षेत्रमा काम गर्ने महिलाको दायित्व नभएर राज्यको पनि दायित्व हो ।
घरमा चामल भएरमात्र हुँदैन्, चामल पकाउने वातावरण भएमात्र एक गाँस खान पाइन्छ भनेजस्तै कानुन बनेर मात्र हुँदैन्, कानुन कार्यान्वयनका लागि सरकारले पहल गर्न जरूरी छ ।
हामीले अहिले गाउँ–गाउँ, टोल–टोलमा अहिलेको अन्तर्राष्ट्रिय महिला श्रमिक दिवस मनाउने तयारी गरेका छौँ, यसले पनि महिला श्रमिकलाई थप सचेतना फैलाउने छ ।
कतिपय महिल दिदीबहिनी न्यूनतम ज्यालाको बारेमा थाहा नै पाउनु भएको छैन् । मालिकले जति ज्याला दिन्छ त्यतिमा नै सन्तुष्ट हुने वातावरण छ ।
यसकारण पनि महिला श्रमिकहरूका समस्या ज्यूँका त्यूँ रहेका छन् । अहिले हामीले महिला रोकिए संसार रोकिन्छ भनेर अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक महिला दिवस मनाउन थालेका छौँ ।
महिलामाथिको सम्मान, महिलाको अस्तित्वको लागि र महिला भएकै कारण फरक दृष्टिकोणले हेर्ने वातावरणको अन्त्य गर्नका लागि यो दिवसले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने छ ।
जति पनि बनेका कानुन बनेका छन् तिनको कार्यान्वयन र सामाजिक मूल्य मान्यताले जरो गारेर बसेको अवस्थामा हामीले यसको अन्त्यका लागि दिवसमा महिला रोकिए संसार रोकिन्छ भनेर दिवस मनाउन लागेका छौँ ।
कतिपयले पुरूष रोकिएपनि संसार रोकिन्छ भनेर भन्ने टिप्पणी गर्ने गरेका छन्, तर त्यसो होइन् कि हामीमाथि भएको शोषण, अत्याचार, दमन, विभेद अन्त्यका लागि र बनेका कानुनको पालनाका लागि हामी यो हड्ताल गर्न लागेका होँ । बन्द हड्ताल नभई सबैलाई सचेतना दिनका लागि यसरी दिवस मनाउन लागेका हौँ ।

- Advertisement -spot_img
- Advertisement -spot_img
Stay Connected
2,454FansLike
1,200FollowersFollow
Must Read
- Advertisement -spot_img
Related News
- Advertisement -spot_img

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here