- Advertisement -spot_img
Sunday, June 20, 2021
Homeविचारमहिलावाद र समाजवादबीच असमानता

महिलावाद र समाजवादबीच असमानता

- Advertisement -spot_img

हरेक वर्ष मार्च ८ तारिकका दिन अन्तर्राष्ट्रिय महिला श्रमिक दिवस मनाउने गरिन्छ । अन्तर्राष्ट्रिय महिला श्रमिक दिवसको एक शताब्दी पूरा हुनै लाग्दा महिला श्रमिकका समस्या खासै परिवर्तन हुन सकेका छैनन् ।
नेपालमा महिला श्रमिकका विषयमा कानुन बनेपनि कार्यान्वयनमा समस्या देखिएको छ । विगतदेखि नै महिला र पुरूषको समान काममा समान सहभागिता हुन सकेको छैन् ।
संघीय व्यवस्थासँगै महिला श्रमिकका कुरा कानुनमा फराकिलो रूपमा उल्लेख भएको छ तर व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्न भने सकस नै हुने गरेको छ । महिलालाई काममा लगाउने मालिकदेखि कानुन कार्यान्वयन गराउने राज्य गम्भीर हुन नसक्दा महिला श्रमिकले वर्षौदेखि समस्या झेल्नुपरेको छ ।
मार्च ८ मा महिला श्रमिकका कुरा बहसमा आउने गरेपनि विस्तारै भुल्ने गरिएको छ । महिला रोकिए संसार रोकिन्छ भनिन्छ तर महिला अधिकारका कुरा व्यवहारमा कार्यान्वयन हुन सकिरहेको छैन् ।
महिला श्रमिकको समस्या पहिचान गरी उनीहरूको अधिकार रक्षाका लागि के हुन सक्छ ? महिलामा श्रमिकमा के समस्या छन् होला ? लगायतका विषयमा सरोकारवालाहरूसँग प्रदेश टुडेको नियमित स्तम्भ राउण्ड टेबलमा कुराकानी गरेका छौं ।


मिना गुरूङ
सदस्य
जिफन्ट प्रदेश नम्बर ५

बौद्धिक श्रम होस् या शारीरिक श्रम होस् श्रमिक महिलाहरूले झेल्नुपरेका समस्या थुप्रै छन् । श्रमिक महिलाका विषयमा सरकार गम्भीर भएको छ ।
तर कार्यान्वयनमा केही फितलो भएको हो भन्ने आम बुझाई छ । महिला पुरूषको समान कामको समान ज्याला कायम हुन सकिरहेको छैन् ।
हरेक वर्ष अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक महिला दिवस मनाईन्छ तर वास्तविक श्रमिक महिलालाई दिवसले छुन सकिरहेको छैन । श्रमिक महिलाको वास्तविक समस्या पहिचान गरी समस्या समाधान गर्न सरकार लागेको देखिदैन् ।
जनताको नजिकको स्थानीय सरकारले पनि श्रमिक महिलाको बारेमा कुनै स्पष्ट कानुन बनाउन सकेको पाइदैन् । नेपालमा पछिल्लो समय संविधानले नै गरेको व्यवस्थाका कारण महिला अधिकारको विषय सशक्त रूपमा स्थापित भएको देखिन्छ ।
संघीय संरचनामा केन्द्रदेखि स्थानीय तहसम्मका संरचनामा प्रमुख वा उपप्रमुखमध्ये एक महिला हुनैपर्ने बाध्यकारी व्यवस्थाले राज्यका सबै निकायमा महिलाको पहुँच पु¥याएको छ ।
महिलाका लागि संविधानले नै समानुपातिक समावेशी सिद्धान्तको आधारमा सहभागी हुने हकलगायतका मौलिकहरूको प्रत्याभूति गरेको छ । स्थानीय सरकार नै अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक महिला दिवसको बारेमा जानकार राख्ने गरेका छैनन् ।
सरकार नै जिम्मेवार नहुँदा श्रमिक महिलाहरूका समस्या पुरानै अवस्थाका छन् । नीति र विधि फेरिएपनि महिलाका समस्या फेरिएका छैनन् । श्रम बजारमा महिलाको सम्मान हुन सकेको पाइदैन् ।
पुँजीवादको सुरूवातदेखि नै महिलाहरू श्रमिक वर्गको हिस्सा बन्दै आएका छन् । महिलाहरूलाई श्रम शक्तिका रूपमा नस्वीकारिएको अवस्थामा पनि महिलाहरू मजदुर वर्गका हिस्सा थिए ।
उनीहरूले श्रम शक्तिको मान्यता आफ्नै बलबुतामा हासिल गरे । उनीहरूले ज्यालादारी मजदुरको मान्यता नपाएपनि, सामाजिक पुनः उत्पादनमा उनीहरूको योगदानको कदर नभए पनि र पुँजीवादी व्यवस्थाको सञ्चालनको निम्ति अत्यावश्यक आर्थिक गतिविधिमा महिलाहरूको भूमिका उपेक्षा गर्न नसकिने अवस्था भएर पनि महिलाहरू श्रमिक वर्गको हिस्सा बन्दै आएका छन् ।
तर महिला संघर्षलाई उत्तम समाज निर्माणमा मजदुर आन्दोलनको अन्योन्यास्रित हिस्साको रूपमा स्वीकार्न लगाउन भने निकै लामो समय कुर्नुप¥यो । अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक महिला दिवसमा महिलामा मागलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाएको धेरै समय बितिसक्दा पनि मजदुर संगठन र अन्य श्रमिक संगठनमा पुरूष प्रधान सोंच र अभ्यास रहिरह्यो ।
जसरी समाजमा बुबा वा श्रीमान घर चलाउन अर्थोपार्जनमा लाग्ने र आमा वा श्रीमती घरकै कामधन्दामा लाग्ने अवस्था छ । त्यसको प्रभाव मजदुर संगठनमा पनि परेको छ ।
महिलालाई ज्यालादारी मजदुरको सामाजिक मान्यता प्राप्त गर्न पनि लामो समय संघर्ष गर्नुप¥यो र धेरै प्रतिवद्ध आन्दोलन उठाउनुप¥यो ।
महिलाले ज्याला नपाउने घरेलु श्रम र महिलाले गर्ने समुदायमा आधारित कामको आर्थिक महत्वलाई मान्यता दिलाउन पनि निकै लामो संघर्षको खाँचो प¥यो ।
तथापि धेरै महिला सामाजिक कार्यकर्ताका लागि प्रमुख समस्या भनेको महिलावाद र समाजवादबीच एकताको मूलभूत असमानता हो ।
श्रमिक महिलाका लागि कानुन प्रशस्त बनेका छन् तर व्यवहारिक रूपमा कार्यान्वयन गर्न समस्या देखिएको हो । महिलाअधिकारका कुरा व्यवहारिक रूपमा कार्यान्वयन गर्नका लागि हामी स्वयम् महिला पनि जागरूक हुनुपर्छ ।

- Advertisement -spot_img
- Advertisement -spot_img
Stay Connected
2,454FansLike
1,200FollowersFollow
Must Read
- Advertisement -spot_img
Related News
- Advertisement -spot_img

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here