पालना नगरे कारवाही हुन्छ

विचार

उपनिर्वाचनलाई स्वच्छ, निष्पक्ष र भयरहित वातावरणमा सम्पन्न गर्नका लागि कार्तिक ८ गतेदेखि नै निर्वाचन आचारसंहिता लागू भइसकेको छ । निर्वाचनको मत परिणाम सार्वजनिक नहुँदा सम्म निर्वाचन आचारसंहिता लागू हुने निर्वाचन आयोगले जनाएको छ ।
आयोगले आचारसंहिता लागू गरेको छ तर दलहरू र तिनका उम्मेदवारले आचारसंहिता लागू गरेको पाइदैन् । यसअघिका निर्वाचनमा पनि दलहरूले आचारसंहिता लागू नगर्दा पनि कुनै कारवाही भएका खबर बाहिर न आएका होइनन् ।
अहिले पनि निर्वाचनलाई प्रभावित गर्ने गरी आचारसंहिता कार्यान्वयन भएको छैन् । निर्वाचन आचारसंहिता विपरीत विभिन्न विकास निर्माणका काम गरिरहेको पाइएको छ । निर्वाचन आयोग पनि देखेपनि नेदेखे झैं गरिरहेको छ ।
मतदाता उम्मेदवार छान्न पनि रनभुल्ल पर्ने स्थिति देखापरेको छ । दाङमा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ को (ख) मा प्रदेशसभा सदस्य र घोराही उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १६ मा वडा अध्यक्ष पदका लागि उपनिर्वाचन हुन लागेको छ । निर्वाचनलाई प्रभावित बनाउने गरी आचारसंहिता कार्यान्वयनमा सम्बन्धित निकायको मौनताले स्वच्छ र निष्पक्ष र धाँधलीरहित निर्वाचन हुने स्थिति देखिएको छैन् ।
नीति बन्ने तर विधि अनुसार नचल्ने परम्परा वर्षौंदेखिको रोग अहिले पनि कायमै हुँदा नागरिकले परिवर्तनको अनुभूति गर्न सकिरहेका छैनन् । आचारसंहिता पालना गर्ने र गराउने सम्बन्धित निकाय पनि गम्भीर बनेको देखिदैन् भने पालना गराउने निकाय पनि मौन हुँदा निर्वाचन स्वच्छ र निष्पक्ष हुन्छ भन्नेमा नागरिकले शंका नै गर्ने गरेका छन् ।
उपनिर्वाचनको मुखैमा जिल्लामा देखिएको आचारसंहिता उल्लङ्घनका घटनाहरु बढिरहेका छन् । आचारसंहिता कार्यान्वयन किन चुनौती बन्दै गइरहेको छ भन्ने विषयमा रहेर प्रदेश टुडेको नियमित स्तम्भ टुडे राउण्ड टेबल मा विभिन्न सरोकारवालाहरुको विचार लिएका छौं । 


बुद्धिबहादुर खत्री
प्रमुख
जिल्ला निर्वाचन कार्यालय दाङ

निर्वाचन आचारसंहिता पालना नभएको गुनासाहरू केही दिन अघि आएका थिए तर अहिले आएका छैनन् । आचारसंहिता पूर्णरूपमा कार्यान्वयन गराउन निर्वाचन आयोगको कार्यालय गम्भीर छ । आचारसंहिता कार्यान्वयनका लागि हामीले पटक–पटक सम्बन्धित चेतावनी र खबरदारी गर्दै आएका छौँ ।
दाङमा विषेशगरी उम्मेदवारी दर्ताको समयमा आचारसंहिता उल्लङ्घन भएका गुनासा आएका थिए तर अहिले कम छ, अझै आएका छैनन् भन्दा पनि हुन्छ । केही दिन अघि आएका गुनासालाई सुनुवाईका लागि प्रक्रियामै छौँ । हामीलाई मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले सम्पूर्ण विवरण उल्लेख गरेमा कारवाहीका लागि प्रक्रिया अघि बढाउँछौं ।
आचारसंहिता पूर्णरूपमा कार्यान्वयन गराउने प्रयास भएपनि अलिकति विभिन्न कारणले सकस पनि देखिने गरेको छ । निर्वाचन हुने क्षेत्रका मतदाताहरूलाई प्रभावित पार्ने गरी आचारसंहिता विपरीतका कामहरू हुने गरेको गुनासो पनि आएको छ ।
ति सम्बन्धित व्यक्तिहरूलाई खबरदारी पनि गर्दै आएका छौँ । आम बुद्धिजीवी सर्कलका सबै नागरिक दल तथा तिनका भातृ संगठनमा हुनुुहुन्छ तर नियमविपरीत काम गरी कानुनको पूर्णपालना हुन सकेको छैन् । आचारसंहिता विपरीत काम गर्ने दलहरू तथा नेतृत्वलाई कानुनको दायरामा ल्याउने प्रतिवद्धता पनि गर्न चाहन्छु ।
विगतका वर्षहरूमा निर्वाचन आचारसंहिता विपरीत दल तथा उम्मेदवारले चुनावी गतिविधि चलाउने गरेका थिए । मतदातालाई प्रभावित गर्ने सबै किसिमका क्रियाकलाप नै आचासंहिता विपरीतका कार्यहरू हुन् ।
छिटफुट रूपमा हुने आचारसंहिता विपरीतका कामहरू रोक्ने भूमिकामा आयोगको भूमिका कमजोर देखिए पनि उजुरी नै आएका गुनासालाई कानुन बमोजिम कारवाही गछौँ ।

दल तथा नेतृत्वले तडक–भडक भन्दा पनि सभ्य र शालिनरूपमा चुनावी एजेण्डा नागरिकमाझ लैजानसके मात्रै स्वच्छ र निष्पक्षरूपमा निर्वाचन सम्पन्न गर्न सकिन्छ । त्यसका लागि पनि निर्वाचन आचारसंहिता पूर्णरूपमा लागूभएको हुनुपर्छ । उपनिर्वाचन हुने क्षेत्रमा हामी नै पुगेर अनुगमन गर्न त पाएका छैनौँ तर सकेसम्म पूर्ण कार्यान्वयनमा प्रतिवद्धता व्यक्त गर्दछु ।


कार्तिक ८ गते शुक्रबारदेखि जारी भएको आचारसंहिता निर्वाचनको मत परिणाम नभएसम्मका लागि हो । यसको कार्यान्वयनमा हामी जिम्मेवार निकाय निकै सचेत छौँ । हामीलाई जानकारी अर्थात् गुनासो आएसम्ममा आचारसंहिता विपरीतका कामहरू हुन दिन्नौँ ।
दल तथा नेतृत्वले तडक–भडक भन्दा पनि सभ्य र शालिनरूपमा चुनावी एजेण्डा नागरिकमाझ लैजानसके मात्रै स्वच्छ र निष्पक्षरूपमा निर्वाचन सम्पन्न गर्न सकिन्छ । त्यसका लागि पनि निर्वाचन आचारसंहिता पूर्णरूपमा लागूभएको हुनुपर्छ । उपनिर्वाचन हुने क्षेत्रमा हामी नै पुगेर अनुगमन गर्न त पाएका छैनौँ तर सकेसम्म पूर्ण कार्यान्वयनमा प्रतिवद्धता व्यक्त गर्दछु ।
सर्वसाधारण नागरिक पनि सचेत हुनुपर्छ । कसैले आचारसंहिता विपरीतका काम ग¥यो भने हामीलाई तुरून्त जानकारी गराउनुपर्छ । तबमात्रै आचारसंहिता कार्यान्वयनले पूर्णता पाउन सक्ने थियो । अहिले नागरिकको खबरदारी पनि बढेको छ तर उल्लेख्य रूपममा बढ्न सकेको छैन् ।
हामीलाई कही कतैपनि आचारसंहिता विपरीतका काम भएमा जानकारी दिनहुन अनुरोध गर्दछु म नागरिकलाई । राजनैतिक नेतृत्व पनि जिम्मेवार भएकाले उसले आफैले पनि आचारसंहिता विपरीतका काम गर्नुहुन्न भन्ने जिम्मेवारी बोध गर्नुपर्छ । निर्वाचन आचारसंहिता कार्यान्वयन नगर्नेले भोलि जितेर गएपछि अरू कानुनको कार्यान्वयन हुन्छ भनेर नागरिकमा विश्वसनीयता पनि घट्छ ।
ठूला पार्टीले आचारसंहिता पालना नगरेको पाइएको छ । उहाँहरूलाई आग्रह पनि पटक–पटक गरेका छौँ तर भएका सहमति र आचारसंहिता विपरीतका कामहरू उल्लङ्घन हुने गरेका छन् । आचारसंहिता पालना नगर्नेलाई कानुनको दायरामा ल्याउँछौँ । पालनका लागि सबै निकायलाई जिम्मेवार बनाउँछौँ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *